Introductie Vietnam

Ter inhoudelijke voorbereiding van uw reis naar Vietnam, geven wij u graag een korte inleiding over de belangrijkste facetten van dit veelbesproken land: de geschiedenis, politiek, geografie en bevolking, economie, religie, gezondheidszorg en onderwijs. Met deze extra reisinformatie vormt u zich tijdens uw rondreis sneller een compleet beeld van het land waar u doorheen reist. Uiteraard vullen uw reisleider en gids het verhaal onderweg verder aan.

Geschiedenis van Vietnam

Terwijl Westerse historici vooral wijzen op het belang dat China heeft gehad bij het ontstaan van Vietnam, onderstrepen de Vietnamezen zelf altijd graag het behoud van hun eigen identiteit in de eeuwen dat hun land een Chinese provincie was. Rond het begin van onze jaartelling werden de noordelijke provincies van het huidige Vietnam geannexeerd door het grote buurland. Het duurde tot 938 totdat generaal Ngo Quyen de bezetter versloeg. Daarna was er ruimte voor een eeuwenlange periode van Vietnamese dynastieën, waarvan met name de tweede Ly Dynastie in de 11de en 12de eeuw en de Tran Dynastie in de 13de en 14de eeuw het land tot grote bloei brachten. In de 15de eeuw versloeg Le Thanh Ton de Cham, een volk dat tot dan toe in de centrale kuststrook had geleefd. Vietnam breidde zich snel zuidwaarts uit, maar bleef altijd in nauw contact staan met China.
De laatste dynastie die Vietnam heeft gekend, de Nguyen Dynastie in Hué, viel samen met de vorming van een Franse kolonie in Indochina (Vietnam, Laos en Cambodja) in de tweede helft van de 19de eeuw. Met hun harde aanpak verloren de Fransen spoedig de sympathie van de Vietnamezen. Ho Chi Minh (geboren Nguyen Ai Quoc) richtte in 1930 de Communistische Partij op en leidde in de jaren daarna het groeiende verzet tegen de kolonisten. Na de Tweede Wereldoorlog, waarin Vietnam door Japan werd bezet, riep Ho Chi Minh op 2 september 1945 de onafhankelijkheid van de Democratische Republiek Vietnam uit. Maar pas in 1954 werd het Franse leger in Dien Bien Phu verslagen en kwam er werkelijk een einde aan de koloniale macht. Het land viel uiteen in een communistisch Noord-Vietnam en een (in naam) democratisch Zuid-Vietnam.
Eind jaren '50 begonnen de Verenigde Staten zich op steeds grotere schaal met Zuidoost-Azië te bemoeien. Amerika vreesde dat Zuid-Vietnam en andere landen in de regio als dominostenen voor het communisme zouden vallen. De Amerikaanse inmenging leidde eind jaren '60 tot een oorlog die zijn weerga niet kende. Miljoenen Vietnamezen en bijna 60.000 Amerikanen sneuvelden tijdens de Vietnamoorlog, die in Vietnam de Amerikaanse Oorlog wordt genoemd. De Amerikanen bliezen vanaf 1973 de aftocht en op 30 april 1975 werd de oorlog met de val van Saigon beslecht.
In 1976 werden noord en zuid formeel verenigd, sindsdien heet het land de Socialistische Republiek Vietnam. De hoofdstad is Hanoi. Saigon in het zuiden ging op in de nieuwe stadsprovincie Ho Chi Minh City, maar de bevolking bleef de oude naam gebruiken voor het centrum van de stad (District 1).
Het lidmaatschap van de Verenigde Naties in 1977 kon niet verhinderen dat Vietnam eind jaren '70 in een isolement raakte en honger leed. Militaire conflicten met Camboda en China maakten de situatie nog erger. Talloze Vietnamezen ontvluchtten hun land. In het Westen werden deze zogeheten bootvluchtelingen tamelijk warm ontvangen, omdat hun vlucht het vermeende ongelijk van het communistische regime aantoonde. Sommige Aziatische landen reageerden aanzienlijk minder gastvrij en sloten de Vietnamezen op in kampen, soms jarenlang.
Met de ontwikkeling van het Doi Moi beleid waarin openheid en hervormingen centraal stond, werd in 1986 de weg vrijgemaakt naar betere leefomstandigheden. Eind jaren '80 kwamen de eerste buitenlandse toeristen en investeerder naar Vietnam, toerisme en handel zijn daarna flink gegroeid.

Politiek van Vietnam

Ten onrechte menen veel mensen dat met de komst van Doi Moi in 1986 een einde kwam aan het communistische bewind. Vietnam is nog steeds een éénpartijstaat. De circa twee miljoen leden van de Communistische Partij van Vietnam (CPV) bekleden belangrijke posities in de politiek, ambtenarij, staatsbedrijven en andere (semi-)overheidsinstellingen zoals ziekenhuizen en scholen. Tegenwoordig worden ook ondernemers aangemoedigd lid te worden.
De landelijke politiek is georganiseerd in de Nationale Assemblee (het parlement dat 450 leden telt en twee keer per jaar bijeenkomt), de regering en het Politbureau (het uivoerende orgaan van de CPV). De machtigste functies zijn die van president, premier en partijvoorzitter. Hoewel Hanoi in belangrijke mate de koers van het land bepaalt, hebben lokale Volkscomité's ook veel betekenis, vooral voor gewone burgers. Volkscomité's zijn georganiseerd per provincie, gemeente en wijk.
Iedere vijf jaar worden er verkiezingen gehouden voor de Nationale Assemblee, houders van overige posities worden benoemd. Kandidaten zijn lid van de Partij, of onafhankelijk, maar dan goedgekeurd door de Partij. Burgers kiezen op lokale vertegenwoordigers, door van een klein aantal kandidaten (meestal vier) er een relatief groot aantal (meestal drie) aan te strepen die hun voorkeur hebben. Degene met de meeste stemmen wordt de vertegenwoordiger van het district in het parlement.
Corruptie en machtsmisbruik van partijleden en ambtenaren is een probleem in Vietnam. Met behulp van wetgeving en grootschalige rechtszaken probeert de regering hier paal en perk aan te stellen. Hierbij worden ook de media, die onder staatstoezicht staan, ingezet.

Geografie en bevolking van Vietnam

Met een oppervlakte van ruim 330,000 km2 is Vietnam meer dan acht keer zo groot als Nederland. Het land heeft een S-vorm, vergelijkbaar met Italië, maar iets langer en smaller in het midden.
Vietnam grenst aan drie landen: in het noorden de Volksrepubliek China (1.150 km) en in het westen de Democratische Volksrepubliek Laos (1.650 km) en het Koninkrijk Cambodja (930 km). Ten oosten en zuiden van Vietnam ligt de Zuidchinese Zee, die in Vietnam de Oostzee wordt genoemd. Twee zuidwestelijke provincies in de Mekongdelta liggen aan de Golf van Thailand.
In Vietnam wonen meer dan 85 miljoen mensen, waarmee het land meer inwoners telt dan Frankrijk of Duitsland. Driekwart van de bevolking woont op het platteland. Het bevolkingsbeleid van de overheid om ten hoogste twee kinderen per gezin te nemen, vindt buiten de steden weinig gehoor. De bevolking groeit dan ook snel, de aanwas is meer dan een miljoen mensen per jaar. Tevens is de bevolking opvallend jong. Hanoi, Ho Chi Minh City en de stedelijke gebieden langs de kust zijn zeer dichtbevolkt. In de Rode Riverdelta in het noorden en Mekongdelta in het zuiden wonen ook veel mensen. De Mekongdelta is qua oppervlak, inwonertal en vlakheid vergelijkbaar is met Nederland. De rest van het land is bergachtig en dunbevolkt.
Naar schatting 3 miljoen Vietnamezen wonen tegenwoordig buiten hun land, hoofdzakelijk in Amerika, Frankrijk, Australië en Canada. In Nederland wonen ongeveer 20.000 Vietnamezen.

Economie van Vietnam

Met Doi Moi werd de socialistische oriëntatie en leidende rol van de staat dus niet ter discussie gesteld, maar de nieuwe politiek betekende wél een ommezwaai van een planeconomie naar een vrije markteconomie. Ook ontstond er meer ruimte voor particuliere investeringen en onafhankelijke rechtspraak. Bovendien werd een begin gemaakt met het indammen van de verstikkende bureaucratie.
De gevolgen hiervan zijn op straat direct zichtbaar: overal beginnen Vietnamezen winkels en bedrijven. Minder zichtbaar is hoeveel moeite het Vietnam kost de duizenden staatsbedrijven te privateren, te reorganiseren of te sluiten, vanwege de sociale problemen die dit tot gevolg heeft. Een groeiende kloof tussen rijk en arm (stad en platteland) is een ongewenst bijverschijnsel van het nieuwe beleid, waaraan desondanks stug, en met horten en stoten wordt doorgewerkt.
In de afgelopen jaren wist Vietnam indrukwekkend veel buitenlandse investeringen aan te trekken. De economische crises in 1997 en 2008 zorgden uiteraard voor terugval in de groei. De meeste investeringen komen uit omringende Aziatische landen en zijn van geringe betekenis op de werkgelegenheid. Het overgrote deel van de buitenlandse investeringen concentreert zich in de gebieden rondom Hanoi en Ho Chi Minh City.
Doi Moi heeft positieve effecten gehad op de economische groei, de inflatie, de export en de koopkracht van de Vietnamezen. Een Vietnamees verdient gemiddeld $800 per jaar, een enorm groei vergeleken met de situatie in de jaren '80 en '90. U dient dit cijfer te zien in het licht van de genoemde kloof tussen arm en rijk, en de grote verschillen in kosten van huisvesting en levensonderhoud tussen de steden en de landelijke provincies. Buiten de gebieden die regelmatig door buitenlanders worden bezocht, heerst in Vietnam nog veel armoede.
De belangrijkste bronnen van bestaan zijn landbouw en visserij. Rijst en vis zijn derhalve belangrijke exportprodukten. Op zee wordt ruwe olie en gas gewonnen, ook van wezenlijk belang voor de export. Bij gebrek aan olieraffinaderij, importeert Vietnam alle olieprodukten. De bouw van eigen olieraffinaderijen is in ontwikkeling.
Zware industrie is geconcentreerd in het noorden van het land, en lichte industrie en handel in het zuiden. Ook deze sectoren zijn actief in de export. In 2000 is een bescheiden effectenbeurs van start gegaan in Ho Chi Minh City, spoedig gevolgd door een beurs in Hanoi.
Werkloosheid is een hardnekkig probleem in Vietnam, vooral seizoensgebonden werkloosheid op het platteland na de oogsttijd en verborgen werkloosheid bij staatsbedrijven en in het omvangrijke ambtenarenapparaat.

Religie in Vietnam

Vietnam kent vrijheid van godsdienst, mits die niet opruiend of staatsondermijnend van aard is. De overheid stelt dat een kwart van de bevolking godsdienstig is, en impliceert daarmee dat driekwart van de Vietnamezen atheïst is. In werkelijkheid is de situatie waarschijnlijk eerder andersom. Officieel zijn dit de belangrijkste religies:

Boeddhisme (8 à 15 miljoen volgelingen)
Katholicisme (5 à 6 miljoen volgelingen)
Cao Dai (1 à 2 miljoen volgelingen)
Hoa Hao (1 à 1,3 miljoen volgelingen)
Protestantisme (3 à 400.000 volgelingen)
Islam (50 à 90,000 volgelingen)

Cao Dai (sinds 1920, een soort "esperanto" godsdienst) en Hoa Hao (sinds 1939) komen uitsluitend voor in Vietnam.
Nog belangrijker dan religie is voor veel Vietnamezen het vereren van hun voorouders, omdat men gelooft in het voortbestaan van de ziel van de overledene. In vrijwel ieder Vietnamees huis staat een klein altaar met foto's van overleden ouders en grootouders. Regelmatig maken Vietnamezen daar kleine offers in de verwachting dat de ziel van de overledenen het huis en de familie dan zal beschermen. Belangrijke voorouders (grootvader, grootmoeder) worden jaarlijks tijdens een familiefeest herdacht.
Confucianisme is geen religie, maar verklaart maatschappelijke relaties tussen mensen. Wie Vietnamese gedragsvormen observeert, bijvoorbeeld tussen ouders en kinderen, tussen docenten en studenten en tussen bestuurders en burgers, merkt dat deze van oorsprong Chinese leer nog volop in het hedendaagse Vietnam aanwezig is. Een andere Chinese filosofie, het Taoïsme, waarin de band tussen mens en natuur wordt verklaard, is tegenwoordig vrijwel onzichtbaar.

Gezondheidszorg in Vietnam

Vanaf begin jaren '90 wordt gewerkt aan het verbeteren van de gezondheidszorg, die gezien Vietnams beperkte financiële armslag relatief goed ontwikkeld is. Voorbeeld: een gratis vaccinatieprogramma voor kinderen tot zes jaar heeft een meetbaar positief effect. In afgelegen gebieden blijven ziektes waartegen geen geschikt en betaalbaar vaccin bestaat, zoals malaria en tuberculose, de bevolking teisteren.
Niemand gaat in Vietnam dood van de honger, maar naar schatting krijgt een derde van de kinderen onvoldoende of te eenzijdige voeding.
Bij de hervorming van de gezondheidszorg wordt opvallend veel ruimte geboden aan particulier initiatief. Niet zelden ontvangt een arts na zijn dienst in het ziekenhuis patiënten in zijn privé-kliniek voor controle. Veel artsen geven er de voorkeur aan in een stedelijk gebied te werken, omdat de mensen daar meer voor hun diensten kunnen betalen.
Huisartsen zijn in Vietnam een onbekend verschijnsel en er bestaat ook geen (verplicht) ziekenfonds. Een particuliere ziektekostenverzekering ligt buiten het bereik van de massa. Als iemand ziek wordt, betaalt de familie de kosten van het ziekenhuis en medicijnen.

Onderwijs in Vietnam

Een groot verschil met een doorsnee ontwikkelingsland is dat Vietnamezen vrijwel zonder uitzondering zijn doordrongen van het belang van onderwijs voor de toekomst van het land en hun kinderen. Vietnamese ouders doen er doorgaans alles aan hun kinderen zo goed mogelijk onderwijs te geven.
Basisonderwijs (6-10 jaar) vindt plaats op grote scholen met grote klassen - een gevolg van de snelle bevolkingsgroei. Nadruk ligt op kennis uit het hoofd leren. Middelbaar onderwijs is vooral gericht op vervolg-beroepsonderwijs en bestaat uit een onderbouw 11-14 jaar (een soort middenschool) en een bovenbouw 15-17 jaar.
De Vietnamese overheid stelt dat 94% van de bevolking kan lezen en schrijven. Sommige buitenlandse organisaties vermoeden een iets lager getal, omdat op het platteland nog steeds veel kinderen niet naar school gaan (vooral in de oogsttijd, vooral meisjes, en vooral bij de ethnische minderheden).
Veel volwassenen volgen extra avondlessen om voor een betere baan in aanmerking te komen. Engels en informatica zijn het meest populair, maar ook andere talen (Japans, Koreaans en Frans), technische vakken en accountancy genieten grote belangstelling.
De laatste jaren werven buitenlandse universiteiten en hogescholen, ook Nederlandse, opvallend veel Vietnamese studenten uit welgestelde families.

© 2003-2011 Copyright www.vietnamvakantie.nl. Alle rechten voorbehouden. Overname niet toegestaan.

Informatie en boekingen: